donderdag 22 januari 2015

Ontwikkeling rond de collectie Muschart

R.T. Muschart (1930-1955)

De Heraldische Databank (HDB) is afgelopen jaar door verschillende publieksgroepen intensief geraadpleegd. In de Heraldische Databank zijn de metadata opgenomen van de collectie Muschart, 150.000 fiches die verwijzen naar heraldiek in Nederland.

De regelmatige HDB-gebruiker zal stuiten op vermeldingen van die Muschart-fiches en nieuwsgierig zijn wat daar nu àchter ligt. Wat men op dit moment ziet, zijn de objectcategorieën met oude nummercodes als 41I, 57N en nieuw gegenereerde bestandscodes als HMUSNL029577.  De oude nummercodes stonden voor de oude zoekingangen die gebruikelijk waren bij het opbouwen van een kaartsysteem. Het is een overweging geweest om in de bètafase van deze website nog geen metadata van Muschart aan te bieden, maar we vonden het belangrijk om mensen te tonen dat er voor het grote publiek veel relevante online data aan zitten te komen.

Op dit moment kost het apart (on demand) laten maken van scans uit Muschart € 36,50, maar in de toekomst willen we de fiches digitaliseren zodat mensen deze zelf tegen een luttel bedrag kunnen downloaden en kunnen transcriberen. Daarin vormt het hellende handschrift van de voormalige rijkshavenmeester nog een uitdaging, maar genealogen schijnen daar niet voor terug te deinzen. Met die transcriptie kan men een goede reconstructie (laten) maken door een heraldisch tekenaar.

De gestileerde kaartenbak zal op termijn steeds minder in beeld komen en vervangen worden door een afbeelding van in middelhoge resolutie en ons watermerk.
 
Het huidige scherm met vermelding van een Muschart-fiche











Wie meer over R.T. Muschart en zijn verzameling wil weten kan het artikel van R. van Drie en A.G. van der Steur uit het Jaarboek CBG 2000 hier online lezen. Ook is het mogelijk om op de studiezaal van het CBG de gemicroficheerde collectie Muschart te raadplegen.

maandag 12 januari 2015

De kroon als icoon (2)

Een alerte lezer van ons blog merkte op dat op het affiche van de musical Soldaat van Oranje niet de Nederlandse koningskroon is gebruikt, maar een die met de kruizen en lelies op de hoofdband erg Brits aandoet. Toch is deze weer anders is dan de semi-Britse kroon van de gewraakte postzegel.

Nou vertrok ons Koninklijk huis voor een poos naar Groot-Brittannië, maar dat was niet om de Britse kroon op te zetten. Ook hier is - waarschijnlijk om artistieke redenen - voor een 'mooiere' kroon gekozen.

Bij drama schijnt dit vaker te gebeuren. Zo is er veel kritiek geweest op onjuistheden in een tv-productie als The Tudors (2007-2010). Hier zijn bewuste keuzes gemaakt op grond van smaak en budgetbeperkingen. Zestiende-eeuwers rijden rond in Victoriaanse koetsen en de stoffen en kostuums waar de acteurs in gehuld waren, de haarlak in de krullende kapsels doen allemaal anachronistisch aan, of zijn geplooid naar de smaak van het Amerikaanse kijkerspubliek. Er zijn omwille van het drama zelfs feiten verdraaid. Maar aan één ding heeft de producent niet getornd, de heraldische koninklijke symboliek van de Tudors.

Juist daar waar je in geschiedschrijving, film of fictie ('faction') een specifiek persoon of groep personen beschrijft, moet je onzes inziens die specifieke symbolen hanteren. Bij een productie die mikt op de hoofden en harten van een 'Vaderlandsch' publiek is dit een faux pas.

dinsdag 6 januari 2015

De kroon als icoon (1)












De communis opinio heeft een zekere druk gelegd op het koninklijke postzegelontwerp dat ruim een jaar geleden werd geïntroduceerd. De postzegel heeft nog steeds de gebruikelijke neutrale monochrome versies van de vorst in blauw en oranje, maar de kroon - aanvankelijk niet zijn kroon - is op aandringen van PostNL toch maar aangepast. Het eerste ontwerp van Studio Job had drie zichtbare beugels en leek qua silhouet behoorlijk op de Britse St. Eduardskroon (niet te verwarren met de Britse Rijkskroon). Nu het aantal zichtbare beugels is vermeerderd tot vijf is de associatie met met het Engelse koningshuis ook geheel verdwenen.
De motivatie van Studio Job om met de drie beugels een 'meer iconische' kroon te maken werd kennelijk niet goed verteerd. Op zich is die motivatie al krom, want een kroon is al een icoon. Gelukkig bleek de Nederlandse Rijkskroon iconisch genoeg, net zoals de Zweedse, de Britse, de Hongaarse, ja eigenlijk alle koningskronen dat zijn, met hun eigen silhouet, kleur, constructie, edelstenen, parels en muts. Die laatste zijn weggelaten vanwege de stilering, wat overigens heel goed is voor te stellen.
Bewust afwijkende rijksheraldische uitingen zijn eerder door ons opgemerkt. Artistieke vrijheid of gewoon stom? Kijk daarvoor naar deze link.

Europese koningskronen, de Beierse lijkt veel op de Nederlandse, maar mist de muts.



dinsdag 16 december 2014

Drents Genealogisch Jaarboek 2014

zegel Reinolt de Vos van Steenwijk, 1494
Het Drents Genealogisch Jaarboek 2014 (jrg. 21) is volledig gewijd aan heraldiek. Een aanzienlijk deel ervan - zo'n 3000 zegels - berust bij het Drents Archief in Assen. Deze zijn meestal van schulten die in Drenthe de voorlopers van notarissen waren. Heel vaak bungelen hun zegels nog aan akten, maar er zijn ook zegelverzamelingen van honderden exemplaren waar ze opduiken. Deze 19de- en 20ste-eeuwse collecties - zoals die van Just van Deventer - hebben als manco dat ze uit hun context zijn weggerukt en we daardoor de herkomst niet meer weten. Het selectiecriterium was eenvoudig: van de 3000 zegels is het aantal voor deze publicatie versmald tot 476 exemplaren (15%)  die werkelijk aan iemand van vóór 1650 toegeschreven konden worden, soms ook van buiten Drenthe. De dominante geslachten De Vos van Steenwijk, Van den Clooster, Van Munster en Van Echten springen in het oog. Door de alfabetische ordening is het aardig de inhoudelijke en stilistische ontwikkeling van hun familiewapens te zien. Het fotomateriaal is overigens uitstekend.

Een korte tweede bijdrage is van Popke Datema die de afstamming van Gisela Pype nogmaals onder de loep neemt. De kwestie over de riddermatigheid van deze dame (periode 1407-1408) was al behandeld in het opus magnum 'het geslacht de Vos van Steenwijk in het licht van de geschiedenis van den Drentse Adel' van A.N. de Vos van Steenwijk (1976). Zij was gehuwd met Johan Hiddingh, wiens familie in de dezelfde regio precies hetzelfde wapen (niet het helmteken) voerde als het riddermatige geslacht de Vos van Steenwijk. De Hiddinghs waren eigenerfden en hadden het recht om door heel Drenthe officiële stukken te mogen zegelen. Er is daarom vaak vermoed dat de Hiddinghs en de Vossen verwanten waren, maar hoe bleef altijd een raadsel. Datema poneert de hypothese dat de Pypes iets met de Van Norchs te maken hebben - het vermeende stamgeslacht van de familie de Vos van Steenwijk. Het bezit van het goed Battinc door een Pype (ca. 1355) zou hier onder andere op wijzen, omdat dat goed oorspronkelijk deel uitmaakte van het goed van de van Norchs. (Van Norch is overigens afgeleid zijn van Van Orch of Orc, de oude benaming van Urk).

De bijdrage van Cathrinus Schaafsma gaat over heraldiek in Eelde en dan met name in de Dorpskerk aldaar. Met grote aandacht zijn uitputtende beschrijvingen gemaakt van heraldiek op graven in de vloer, de herenbanken en het plafond. Verder worden clusters graven beschreven die op de Algemene Begraafplaats liggen en wordt ingegaan op glas-in-loodramen op de havezathe Vennebroek in Eelde.

Met deze bijdragen is een aanzienlijk deel van de oude Drentse heraldiek in één keer zichtbaar gemaakt.




















Drents Genealogisch Jaarboek is een uitgave van de Drentse Historische Vereniging, Vereniging voor Geschiedenis en Genealogie.
Het lidmaatschap van de Drentse Historische Vereniging kost €30,00 per jaar.

www.drentsehistorischevereniging.nl
RedactieDGJ@gmail.com

maandag 15 december 2014

Wapens in het Friese Genealogysk Jierboek 2014

In het Genealogysk Jierboek 2014 van de Fryske Akademy een opgave van de nieuw geregistreerde familiewapens bij de Fryske Rie foar Heraldyk. De namen zijn: AKnol, Miedema, Steyn, Tolman / Talman en Vis.

Ook in het Genealogysk Jierboek 2014 een overzicht van wapens op zegels in het Historisch Centrum Leeuwarden, met getekende wapenafbeeldingen. Het betreft zegels uit de 15e en 16e eeuw. De navolgende namen komen daarin voor:
Aggo Broersma, Douwa Wlbitszoen, Feddo Gerke zoen, fedde Garcka zoen, Feika Uninga, Frans Simons, Funger Syrsma, garret Kammynga, Heenka tadinga, Jacobus Petri, Jan Rommarts, Jan en Peter Sijmons, Jelger Feykisma, Kempo Uninga, Martinus Lichtfoet, Mathias Everardi, Nicolaas Cleuting, Peter Kampstra, Petrus Haarlem, Petrus Syrici, Rennert, Reygnerus, Seerp Lyuwas zoen, Syka Mertena, Sythie, Syuck, Tyaert Burmannie, Tzumma Wiarda, Wilhelmus Frederici en Wpko Burmania.

Zie www.fryske-akademy.nl

Heraldisch Tijdschrift, jaargang 2014, nr. 4

In het vierde nummer van de jaargang 2014 van het Heraldisch Tijdschrift, de periodiek van de Afdeling Heraldiek van de Nederlandse Genealogische Vereniging, de volgende artikelen:
  • Mgr. Bruno Bernard Heim, aartsbisschop en hervormend heraldicus, door Bernard Grothues
  • Vervelles of heraldische hangertjes uit de veertiende en vijftiende eeuw, door Anton Zeven
  • De veertien kwartieren van mr. Johan Anthonij van Kinschot, door Hans Nachtegaal
  • De wapens van Adrianus kardinaal Simonis en prof. dr. P.J.J. van Geest, door Hans van Heijningen
  • Een bureaustempel uit het jonkherengeslacht Van de Poll, door N.J.M. Biezen
  • In de serie 'hedendaagse heraldici': Patrick Damiaens, houtornamentist en heraldisch houtsnijder, door Bernard Grothues
  • Het zogenoemde krukkenvair van mr. Bontekoe, door J.A. de Boo
  • In memoriam voor Karel van den Sigtenhorst (1925-2014), door J.A. de Boo
Verder als gebruikelijk de rubrieken Periodieken en publicaties en Op de keper beschouwd (met vragen en reactie van lezers).

Het Heraldisch Tijdschrift verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 20,- per jaar (buitenland € 25,-). NGV-leden betalen slechts € 18,- per jaar. Email: w.van.zon@hccnet.nl

maandag 8 december 2014

Heraldicum Disputationes, jaargang 2014, nr 4

Inhoudsopgave van het vierde nummer van jaargang 2014 van Heraldicum Disputationes:
  • Heraldiek op een schandpaal: het voorbeeld van de schandpaal van Kapelle-op-den-Bos , door Paul De Win & François van der Jeucht
  • Nog een schandpaal?, door Marc Van de Cruys & Dominique Delgrange
  • Het gegeerde wapen van Oud-Vlaanderen, door Dirk Coutereels
  • De Morgenster, door Anders Daae
  • Een paard met heraldisch borstschild De Wavrin, door Anton C. Zeven
  • Hoe een schaap een linde werd. Het belang van etymologie bij het ontwerpen van een sprekend wapen, door Dirk Van Lembergen
  • Overzicht van de inhoud van en een personenregister op Heraldicum Disputationes 2014
Als gebruikelijk ook in dit nummer ingezonden brieven, mededelingen en signaleringen van nieuwe boeken in de afdeling Disputationes.

Uitgever: Marc Van de Cruys, Krommelei 47, 2110 Wijnegem (België)
Heraldicum Disputationes verschijnt vier keer per jaar.
Prijs: € 20,- per jaar, € 6,00 voor losse nummers (€ 7,50 voor Nederland.)
Zie http://users.telenet.be/homunculus/heraldiek.html